احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

409

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

تجديد جنگ تحت البحرى در مورد عموم سفاين بدون هيچگونه رعايت و استثناء عقيدهء رئيس‌جمهور آمريكا اينست كه دولت اتازونى جز تعقيب رويه كه در يادداشت خود مورخهء آوريل 1916 بدولت آلمان اشعار نموده است چارهء نخواهد داشت و بنابراين سفير كبير آمريك و هيئت سفارت مشار اليه از برلن بفوريت احضار و تذكرهء سفير كبير آلمان و اجزاء او در واشنگتن نيز بدون تأخير داده خواهد شد . رئيس‌جمهور نميخواهند تصور كنند كه دولت آلمان واقعا تهديدات خود را برضد تجارت دول بيطرف بموقع اجراء گذارد ولى اگر بچنين اقدامى مبادرت شود رئيس‌جمهور از كنگره اختيار خواهد خواست براى حفظ اتباع آمريك كه در درياهاى مختلف به همه قسم كسب و تجارت صلح‌آميز قانونى اشتغال دارند تمام قواى ملى را به كار برد . اين ترتيب در نظر رئيس‌جمهور كاملا موافق و مطابق با اصولى است كه معظم‌له در نطق 12 ژانويه خود در مجلس سنا خاطرنشان نموده است . با ذكر مراتب فوق رئيس‌جمهور تصور مينمايند كه اگر ساير دول بيطرف هم در صورت امكان نظير اين اقدام را تعقيب نمايند حصول صلح عالم نزديكتر و ميسرتر خواهد بود . چنانچه از طرف اولياى دولت عليه با تشريح كليهء نظريات خود در اين زمينه و ذكر پيشنهادهاى راجع به اين مقصود و بيان رويه كه تعقيب آن را در نظر دارند جواب فورى به اين مراسله داده شود فوق العاده موجب امتنان و تقدير خواهد بود . مراتب احترامات فائقه را تجديد مينمايد . امضاء كالدول دوشنبه 13 حمل 1296 - 2 آوريل 1917 - 9 جمادى الاخره راجع به تلگرافى كه امروز از طرف رجال ايران به مجلس دوماى روسيه مخابره شده لازم ميدانيم براى تشريح ذهن خوانندگان يادآورى كنيم كه قتل راسپوتين معروف در تاريخ 30 دسامبر 1916 بدست پرنس يوسوپف و بهمراهى گراندوك ديمترى نشانهء عدم رضايت عمومى از رژيم تزارى بود ؛ ديرى نگذشت كه آثار آن هويدا گرديد يعنى در 8 مارس 1917 اعتصاب عمومى و تشنج عظيم در پطروگراد روى داد ، در دهم مارس بىنظمى و اغتشاش در قشون رخ نمود و در يازدهم مارس 1917 مجلس دوما از فرمان امپراطورى مبنى بر انحلال مجلس سرپيچى نمود و دو روز بعد يك حكومت موقتى برياست پرنس ژرژ و عضويت ميلوكف وزير خارجه و كرنسكى وزير عدليه تشكيل يافت . بديهى است چنين واقعهء مهم تاريخى اثر آنى در كليه نقاط عالم داشته و در ايران نيز توليد جنبش و غليان خاصى در افكار نمود . به همين مناسبت يعنى بمناسبت تشكيل حكومت جديد آزاديخواه روس ، ديروز نمايندگان سه دوره تقنينيه ايران كه در طهران حضور دارند برحسب دعوتى كه قبلا شده بود در منزل ارباب كيخسرو نمايندهء زردشتيان حضور بهم رسانيده و تلگراف ذيل را حاضرين امضاء كردند كه بمجلس شورايملى روس مخابره گردد و بطوريكه اطلاع داريم اين تلگراف بامضاى هشتاد و هشت نفر نمايندگان سابق رسيد و امروز مخابره گرديد :